Een verslag van Jan Jacobs

Dat er in Thailand gedamd wordt, is algemeen bekend. Sinds Erik van Dusseldorp en later Andrew Tjon A Ong daar het jaarlijkse Thailand Open damtoernooi organiseren, raakt men in het 'Land van de glimlach' een klein beetje bekend met dammen op de 100 velden. In Thailand werd al gedamd, maar dan op de 64 velden en met iets anders spelregels (niet achteruit slaan bijvoorbeeld).

In buurland Laos bestaat er al een veel langere damtraditie, zo ondervonden Andrew Tjon A Ong, Harry Clasquin, Ton van der Ploeg, Jerrie den Os, Cock van Wijk, Wim Vlooswijk en Jan Jacobs, die momenteel, samen met hun partners en nog een groep andere dammers een rondreis door Laos maken. In Laos, een land met een fantastisch ruige natuur en een mooie Boeddhistische cultuur, tref je om de haverklap stenen tafels aan met een ingelegd dambord!! In dromerige dorpjes, schilderachtige havenstadjes, zelfs in uitgestorven berggebieden op meer dan duizend meter hoogte; overal zie je damtafels. Op de terrasjes in de kroegen, op de veranda' s van woonhuizen, bij grotten met Boeddhistiche cultuurschatten, op verlaten weggetjes, op bus standplaatsen bij rijstvelden: het honderd ruiten mozaiek met vijftig witte en vijftig zwarte velden tref je werkelijk overal aan.

Het is een overblijfsel van de Franse periode in dit Aziatische land. Laos vormde lange tijd, samen met Cambodja en Vietnam, het gebied dat bekend werd onder de bijnaam Frans Indo-China. Ook nu Laos al lang onafhankelijk is, zijn sommige Franse resten nog te zien. Naast damtafels zie je bijvoorbeeld ook jeu de boules baantjes.

En met damt er natuurlijk ook! In het havenstadje Luang Prabang (een stadje met 30.000 inwoners dat op de werelderfgoedlijst van de Unesco staat) trof Harry Clasquin in de haven aan de rivier de Mekong (de befaamde Gele Rivier die zo'n beetje door heel Azie stroomt) een groepje dammers aan: het waren chauffeurs van TukTuk's: zodra ze even geen klanten hebben, klappen ze een zelfgemaakt houten dambord open en spelen, spelen en blijven dammen. Ze weten van geen ophouden. Andrew Tjon A Ong en Jan Jacobs kwamen elders in dit stadje een groep jongelui tegen, die een serieuze partij aan het spelen waren op een stenen damtafel bij een winkel. Andrew en Jan bestudeerden hun spel en kwamen al snel tot de conclusie dat men in Laos op het 100 velden bord met iets andere spelregels speelt: de meerslagregel geldt er niet (zodat plakkers ook bijna niet voorkomen) en het bord ligt een kwartslag gedraaid: met andere woorden: het vakje linksonder is niet zwart, zoals bij ons, maar wit. Dat betekent dat alle strategieen, die de Nederlandse dammers geleerd hebben, meteen overboord kunnen: de lange lijn is ineens de tric trac en andersom. Vanuit de lange vleugel spelen betekent niet vanuit links naar het centrum schuiven, maar vanuit rechts, enzovoort. Er wordt overigens niet gespeeld met schijven, maar met dopjes van cola- en frisdrankflessen.

Jan mocht het als eerste opnemen tegen een dammer uit Laos. Hij speelde tegen Khandeem, de kampioen van Luang Prabang. Doordat het bord andersom lag was het behoorlijk wennen voor Jan, en pas in een 7 om 7 stand wist hij zijn tegenstander te laten vastlopen. Andrew had veel minder moeite met zijn tegenstander en toverde er, tot hilariteit van de toeschouwers, enkele speelse damoffertjes uit. De partijen van Jan en Andrew werden door een steeds grotere schare toeschouwers gevolgd, die fel meeleefden. In een 5 om 5 die Jan tegen Khandeem had, werd elke zet in het eindspel begeleid door langgerekte 'oohhs' en 'aah's, alsof het een voetbalwedstrijd betrof met open doelkansen.

De Utrechters vermaakten zich urenlang met hun dampartijen tegen de jeugd uit Laos. Slechts een ding is jammer aan de damtafels in Laos: omdat er geen schijven of coladopjes in de buurt zijn, wordt er relatief te weinig op gedamd. Daarom verzamelden de Utrechtse dammers al snel blauwe en witte dopjes van waterflesjes. Zodra er tijdens hun rondreis een damtafel in zicht verschijnt, nemen ze het op tegen elkaar en tegen dammers uit Laos.

De reis door Laos is er sowieso een die de dammers niet zullen vergeten. Elke dag beleven ze dingen die ze nog nooit hebben meegemaakt. Op straat komen ze zomaar een roedel loslopende waterbuffels tegen, of olifanten. Ze drinken lokaal gestookte whisky uit flessen, waarin bamboehoet en levensgrote schorpioenen en slangen voor de juiste smaak en afdronk zorgen. Deze bereidingswijze van het drankje zorgt, volgens de plaatselijke bevolking, voor meer energie en een hogere potentie. Tot eind deze week duurt de damvakantie, waarna het gezelschap weer terugvliegt naar Nederland.